МИНИЙ ГЭРЭЛТ ЕРТӨНЦ

Àãóóëãà

• Îðøèë
• Èëòãýëèéí çîðèëãî
• Ñýäâèéí ¿íäýñëýë, òóëãàìäñàí øèíæ
• Ñýäâèéí ñóäëàãäñàí áàéäàë, øèíýëýã òàë
• ªíººãèéí íºõöºë áàéäàë
• Øèéäâýðëýõ àñóóäàë
• Àñóóäàëûã øèéäâýðëýõ àðãà çàì
• Ä¿ãíýëò
• Àøèãëàñàí ìàòåðèàë

 

Îðøèë

ªíººäºð äýëõèéí çàõ çýýë äýýð íýã ë ç¿éëèéí ¿íý õîðîì õîðîìîîð ºñºí íýìýãäýæ ýíý áîë àëò áèø ýíý áîë íåôò ýñâýë èíôëÿöè áèø ýíý áîë áîëîâñðîë. Òýãâýë èéíõ¿¿ ºñºí íýìýãäýæ áàéãàà äýëõèéí øèíý äýã æóðàìä ìîíãîë óëñûí áîëîâñðîëûí òîãòîëöîî, áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóä õààíà ÿâíà âý?

-"õàìãèéí ò¿ð¿¿íä ÿâíà" ãýæ ÁÈ õàðèóëáàë òà á¿¿ ãàéõààðàé!!!

Хэрэв дээд боловсролыг нэгэн том зах зээл хэмээн тооцвол олон улсын энэ статистик үзүүлэлтээр манай улс АНУ, Орос, Хятадтай (тэдгээр нь дэлхийн том гүрнүүд ба хүн амын тоо, хүч чадавхи нь гэхэд л манайхтай даан ч зүйрлэхгүй) зуузай холбож, Япон, Герман, Францыг хол хаясан байх юм. Хувийн их, дээд сургууль, коллежийн тоо хэмжээ нь дэлхийд байхгүй рекордыг үнэхээр бүрэн тогтоогоод байна. Тэдгээрийг 100 мянган хүн ам тутамд ногдох байдлаар нь гадаад улс орны их дээд  сургуулиудын тоотой харьцуулж үзвэл Японоос 8 дахин, Энэтхэгээс 9 дахин, БНСУ болон Индонезоос 10 дахин, Тайландаас 103 дахин давсан хэмжээтэй байна. Япон 127 сая, Энэтхэг нэг тэрбум 100 сая, Өмнөд Солонгос 46 сая, Индонез 200 сая, Тайланд 70 сая хүн амтай гэдгийг бас энд сануулчихъя.

Õýðýâýý ýíý ¿ç¿¿ëýëòýýð àâ÷ ¿çâýë õàìãèéí ò¿ð¿¿íä ÿâíà ãýæ áè àíäóóðã¿é áàéãàà áèç äýý

Ìàíàé îðîí ÷ºëººò ºðñºë人íä çàõ çýýëèéí òîãòîëöîîíä øèëæýýä öººí áèø öàã õóãàöààã àðäàà îðõèëîî Ýíý çàâñàð õ¿ì¿¿ñ õàìãèéí èõ àøèã îëäîã ç¿éëèéã õàìãèéí èõýýð áàéãóóëñàí íü õîòûí ãóäàìæààð àëõàæ ÿâõàä  àíçààðàãäíà

Ãýõäýý ýíä áè àëõàì á¿ð òààðàëääàã "Áàð"-íû òóõàé ÿðèõ ãýýã¿éã òà á¿õýí äýýðõ áàðèìòààñ îéëãîñîí áàéõ.

Ìîíãîë óëñàä ºíººäºð 200 îð÷èì èõ, äýýä ñóðãóóëü áàéíà. Ýíý äýýä ñóðãóóëèóä ¿íýõýýð "Äýýä áîëîâñðîëûí õóóëü"-èéí  2.1  çààñàí÷ëàí  "... òºðººñ áîëîâñðîëûí òàëààðõ ãàðñàí áîäëîãîä òóëãóóðëàí áîëîâñðîëûí ¿íäñýí çàð÷èì, îëîí óëñûí íèéòëýã æèøèã, õàíäëàãàä íèéö¿¿ëýí èðãýíä äýýä áîëîâñðîë îëãîíî..." ãýñýí çîðèëãîäîî õ¿ð÷ áàéíà óó?  Ýñâýë...? Ãýñýí àñóóëòûã òàâèí ýíýõ¿¿ èëòãýëýý áè÷ëýý.  

Èëòãýëèéí çîðèëãî

Ìîíãîë óëñûí "Áîëîâñðîëûí òóõàé õóóëü"-í 12.2-ò "Áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãûã  äîð äóðüäñàíààð àíãèëíà:

12.2.1 àøãèéí òºëºº áóñ:

12.2.2 àøãèéí òºëºº" õýìýýí çààæýý. Àøãèéí òºëºº ãýñýí çààëòûã 2006 îíû 12 ñàðûí 08 -íä íýìýëò ººð÷ëºëòººð îðóóëæýý.

Òýãâýë ìàíàé óëñàä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé èõ äýýä ñóðãóóëèéí õýä íü àøãèéí òºëºº, õýä íü àøãèéí áóñ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. Äýýä áîëîâñðîëûí òîãòîëöîîíû ºíººãèéí íºõöºë áàéäàë, ÿìàð àñóóäàë òóëãàð÷ áàéíà.

Àñóóäàëààñ  ãàðàõ àðãà çàì õààíà áàéíà ãýäãèéã ñóäàëàà÷äûí íèéòëýë, ñóäàëãààíû ä¿íä   òóëãóóðëàí ººðèéí ¿çýë áîäîëûã òóñãàñàí ¿íýëãýýã õèéæ, àðãà çàì,  ä¿ãíýëò ãàðãàõûã èëòãýëèéí çîðèëãîî áîëãîëîî.

 

Ñýäâèéí ¿íäýñëýë, òóëãàìäñàí øèíæ

            Äýýðõ çààëòûí äàãóó õîëáîãäîõ òîãòîîëûã  "ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ  ÄÝÝÄ Ø¯¯Õ" -í 2007 îíû 05 ñàðûí 14 ºäðèéí 25-ð òîãòîîëîîñ õàðâàë:

"...Àøãèéí òºëºº áóñ áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà àøãèéí òºëºº, àøãèéí òºëºº áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà àøãèéí òºëºº áóñ áîëæ ººð÷ëºãäºí çîõèîí áàéãóóëãàäàõ íü õîëáîãäîõ  õóóëü òîãòîîìæèíä çààñàí æóðìààð çîõèöóóëàãäíà" ãýñíýýñ ººð òîäîðõîé ç¿éë îëñîíã¿é

Ìèíèé áèå 2007 îíû Áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí õóóëü òîãòîîìæèéí ýìõòãýëèéã ñºõºí ¿çâýë  ìºí ë õóóëèéí íºãººõ òîì çààëòààñ ººðèéã õàðñàíã¿é.   

Ýíãýýä ýðýë ìóõàðäàæ  ìàíàé èõ äýýä ñóðãóóëèéí àëü íü àøãèéí òºëºº, àëü íü àøãèéí áóñ ¿éë àæèëëãàà ÿâóóëæ áàéãààã ìýäýõ øàëãóóðòàé ó÷èðñàíã¿é.

Ýíý áàéäàë íü  èõ, äýýä ñóðãóóëèóäûí ºíººãèéí íºõöºë áàéäëûã ñóäëàí ¿çýõ èëòãýëèéí ìààíü ¿íäýñëýë áîëñîí þì.

̺í õóóëèéí á¿ðõýã áàéäàë,  èõ äýýä ñóðãóóëèóäèéí õýä íü,  ÷óõàì àëü íü àøãèéí òºëºº ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãààã îëæ ìýäýí òîãòîîõ íü ñýäâèéí òóëãàìäñàí àñóóäàë áîëæ áàéíà.  

 

Ñýäâèéí  ñóäëàãäñàí áàéäàë, øèíýëýã òàë

Óã ñýäýâ íü ñóäëàà÷ íàðûí àíõààðëûí òºâä áàéíãûí  áàéäàã áºãººä òóõàéí ñýäâýýð íýëýýäã¿é ýðäýì øèíæèëãýýíèé ºã¿¿ëýë,  íèéòëýë áàéäàã íü õàéãóóëûí ñóäàëãààíû ÿâöàä õàðàãäàæ áàéëàà_ ¯¿íèé çàðèìààñ íü äóðüäâàë:

"Монголын дээд боловсрол гиннесийн рекордыг эвдлээ" /Проф.Олхоуд Баярхүү,/  "Их сургуулийн удирдлагын шинэчлэл" /МУИС-ийн багш Др. Л. Мөнх-Эрдэнý/  "Ìîíãîëûí èõ äýýä ñóðãóóëèóäèéí ºðñºëäºõ ÷àäâàð" /Ц.Болд /МУИС-ийн Социологийн тэнхимийн багш/  Г.Цогтбаатар /МХХ-ийн МСА-ы судлаач//

"Боловсролын салбарын мухардал"  /МУИС-ийн Социологийн тэнхмийн багш Ц.Болд /   "Дээд боловсрол дахь сургалтын технологи" /МУИС-ийн Социологийн тэнхмийн багш Ц.Болд, Социологийн 4-р ангийн оюутан Г.Цогтбаатаð/

"Монголын дээд боловсролын санхүүжилтийн шинэчлэл" /О. Отгонжаргал/

ãýõ ìýò.

Õàðèí "óðä óðãàñàí ÷èõíýýñ õîéíî óðãàñàí ýâýð " ãýñíèéã ñàíàí "Öåçèðýýñ èë¿¿ ãàðàõã¿é áîë ò¿¿íýýñ õîéíî òºðñíèé õýðýãã¿é"  õýìýýõ ¿ãèéã  ìºðäºë㺺 áîëãîí ýíý èëòãýëýý áè÷ëýý.

Äýýðõ ºã¿¿ëýë, íèéòëýë, ñóäàëãàà íü áîëîâñðîëûí õóóëèíä íýìýëò ººð÷ëºëò îðæ, ìºðäºãäºõººñ  ºìíº íèéòýä ìýäýýëýãäñýí þì

Õàðèí ìèíèé èëòãýë íü ýäãýýð ºã¿¿ëýë íèéòëýë äýýð ñóóðüëàæ, øèíý çààëòûã ñóäëàõûã ãîë çîðèëãîî áîëãîñíîîðîî  øèíýëýã þì.

 

ªíººãèéí íºõöºë áàéäàë

ªíººäºð îþóòíóóäàä õàìãèéí èõýýð òóëãàìäàæ áàéãàà àñóóäàë áîë àæëûí áàéðíû àñóóäàë æèë á¿ð ë õýäýí ìÿíãààðàà òºãñºæ àæèëã¿é÷¿¿äèéí ôðîòîä ýëñýí îðæ áàéíà. 1994-2006 оны хооронд нийт ажилгүйчүүд дунд дээд боловсролтой хэсгийн эзлэх хувийн жин 1.9-11.5 хүртэл нэмэгдсэн ãýñýí áàðèìò áèé Ýíý íü þóíû ¿ð ä¿í áý?

ü      Õýòýðõèé îëîí èõ äýýä ñóðãóóëü

ü      Íýð õ¿íä ìóóòàé ÷àíàðã¿é òºãñºã÷èä.  ¯¿íòýé õýí ÷ ìàðãàõã¿é áèçýý. 

Èõ,  äýýä ñóðãóóëèóä àøèã îëîõûí òóëä ýëñýëò èõ àâàõ áîäëîãî áàðèìòàëäàã áºãººä òýä õàìãèéí ñàéí ñóðãàëòààðàà áóñ õàìãèéí èõ ýëñýëò àâñàíààð  ºðñºëääºã ãýæ õýë áîëìîîð 

Èíãýñíýýð  íýãæ îþóòàíä íîîãäîõ áàãøèéí òîî, ñóðãàëòûí îð÷èí ãåîìåòð  ïðîãðåññîîð äîîøèëíî.

Äýýä áîëîâñðîëûí òóõàé õóóëèéí 7.2 ò " ñóðãóóëèéí õ¿÷èí ÷àäàëûã õàðãàëçàí ýëñýã÷äèéí òîîã áîëîâñðîëûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà òîãòîîíî. Ñóðãóóëèéí õ¿÷èí ÷àäàëûã òîäîðõîéëîõ ¿íäýñëýë íü  áàãøëàõ áîëîâñîí õ¿÷èí, õè÷ýýëèéí áàéð, ëàáîðòîðè, íîìûí ñàí, ä¿ðìèéí ñàíãèéí õýìæýý áàéíà" õýìýýí çààñàí áàéíà òýãâýë òà á¿õýí ººðñäèéí ñóðãóóëèéí íîìûí ñàí, õè÷ýýëèéí áàéðàà áîäîîä ¿çýýðýé òýíäýýñ ä¿ãíýëòèéã íü õàðæ áîëíî.

 Ìîíãîëûí èõ äýýä ñóðãóóëèóäèéã ºì÷èéí õýëáýðýýð íü

• Òºðèéí
• Õóâèéí ãýæ àíãèëäàã

Õóóëèíä çààñàí çààëòààð àâ÷ ¿çâýë õóâèéí õýâøèëèéí ñóðãóóëèóä íü àøãèéí òºëºº ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëíà. ßàãààä ãýâýë òºð íü àðä ò¿ìýíäýý çîðèóëæ  àøãèéí òºëºº ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ ýðõã¿é

Òýãýõýýð Òºðèéí ºì÷èéí ñóðãóóëèóä àøãèéí òºëºº áóñ ãýñýí ëîãèê ä¿ãíýëò õèéæ áîëæ áàéíà.

"Äýýä áîëîâñðîëûí òóõàé õóóëü" -í 18 ç¿éëä  òºðèéí ºì÷èéí èõ ñóðãóóëü,  äýýä ñóðãóóëü êîëëåæèéí  ñàíõ¿¿æèëòûí èõ ¿¿ñâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõäîî

"18.1. 1 óëñûí òºñâèéí îðëîãî,

18.1. 2 ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû àæëûí òºñëèéí ñàíõ¿¿æèëò

18.1. 3 ñóðãàëòûí òºëáºð

18.1. 4 àæ àõóéí ¿éë àæèëëàãààíû îðëîãî

18.1. 5 õîëáîãäîõ òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ

áàòàëñàí æóðìûí äàãóó òîãòîîñîí àæ àõóé íýãæ áàéãóóëëàãûí õàíäèâ.

18.1. 6  çýýë òóñëàìæ

18.1. 7  áóñàä ýõ ¿¿ñâýð" ãýæ çààñàí áàéäàã

 

Øèãòãýý

МУИС-ийн 2005-2006 оны хичээлийн жилийн тайлангаас  үзвэл, их сургуулийн төсвийн орлого 5 754.1 сая төгрөг бөгөөд үүний 90.6 хувийг нь сургалтын төлбөр, есөн хувийг туслах үйл ажиллагааны орлого (туслах нэгж, курс дамжаа, түрээс гэх мэт.) бүрдүүлдэг ажээ. Үлдсэн 0.4 хувийг улсын төсвөөс олгосон нь МУИС-ийн харьяа лицей (үндсэндээ ерөнхий боловсролын сургууль) сургуулийн санхүүжилт байсан хэдий ч улс уг сургуулийн санхүүжилтийг даруй 11.5 сая төгрөгөөр тасалдуулсан аж. ̺í хичээлийн жилд МУИС нийт төсвийнхөө 61.5 хувийг цалинд, 1.2 хувийг эрдэм шинжилгээнд зарцуулжээ. Эрдэм шинжилгээний зардлын төсөвт эзлэх хувь өмнөх хоёр хичээлийн жилтэй (2003-2004 оны хичээлийн жилд 2.9 хувь, 2004-2005-д 3.5 хувь) харьцуулбал буурсан байв. Үүнээс харахад, МУИС-ийн (улмаар Монголын их сургуулиуд) өмнө судалгааны их сургууль (research university) байх уу эсвэл сургалтын төв (training center) болж хувирах уу гэдэг асуудал тулгараад байгаа юм.

Íèéò çàðöóóëàãäàõ òºñâèéí 0.4 õóâèéã ÷ òºð ºã÷õºæ ÷àäàõã¿é áàéõàä ýíý ñóðãóóëèéã òºðèéí ºì÷èéí àøãèéí áóñ áàéãóóëëàãà ãýæ òîäîðõîéëîõ óó?

 

Øèéäâýðëýõ àñóóäàë

ü      Àøãèéí òºëºº áîëîí àøãèéí òºëºº áóñ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãûã çààãëàõ øàëãóóð ãàðãàæ ºãºõ

ü      Ñóðãóóëèéí  îð÷èí íºõöºë ñóðãàëòûí ÷àíàðûã ñàéæèðóóëàõ,  

ü      íýãæ îþóòàíä õ¿ðýõ áîëîâñîðëûí ¿éë÷èëãýýã ñàéæèðóóëàõ

ü      Ñàíõ¿¿æèëòûã ñàéæèðóóëàõ

ü      Èõ, äýýä ñóðãóóëèóäèéí òîîã öººëºõ 

Àñóóäàëûã øèéäâýðëýõ àðãà çàì

1.      Áîëîâñîðëûí áàéãóóëëàãûã àøãèéí òºëºº, àøèãèéí òºëºº áóñ õýìýýí àíãèëæ ºãñºí áîëîâ÷ ÿìàð øàëãóóðààð èéíõ¿¿ àíãèëñàí íü òîäîðõîé áóñ áàéíà ýíý øàëãóóðûã ãàðãàæ èðñýíýýð áîëîâñðîëûí çàõ çýýë äýýð ºðñºëäºõºä õýí íü õýí áý?   ãýäýã íü òàíèãäíà Õýðâýý òà àøãèéí òºëºº áîë ºðñºëä.  Àøãèéí áóñ áîë ò¿¿íèé çàðäàëûã òºð õàðèóöàõ ¸ñòîé.

Çààãëàæ ºãñºíººð  ñóðãóóëèóä òºëáºðººð áóñ õàðèí ñóðãàëòûí ÷àíàðààð ºðñºëäºõ çàõ çýýëèéí øóäàðãà ºðñºë人í áèé áîëæ  ºðñºë人íû çàð÷èìààð àëü íü ñàéí ýðýëòòýé íü òîãòîæ ¿ëäýõ áîëíî  

2.      Ñóðãóóëèéí îð÷èí íºõöºë ñóðãàëòûí ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõûí òóëä èõ äýýä ñóðãóóëèéí ýëñýëòýíä òºðººñ õóóëèéí äàãóó øàëãàëò õèéæ áîäèò áàéäàëòàé óÿëäóóëàí ýëñýëòèéí òîîã òîãòîîõ.  Èíãýñíýýð íýãæ îþóòàíä íîîãäîõ  áîëîâñðîëûí ¿éë÷èëãýý ñàéæèðíà.

3.      ̺í ýíý áàéäàëûã àðèëãàõ ººð íýãýí àðãà çàì íü ýëñýëòèéí áîñãî îíîîã ºíäºð  òàâüæ ñóðãàëòûí òºëáºðûã íýìýãä¿¿ëýõ þì

4.       ¯íýíäýý ìàíàé óëñàä  àøãèéí áóñ áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà  áàéõã¿é áàéíà òèéìýýñ òºðèéí ìýäëèéí ñóðãóóëèóäàä ìåíåæìåòèéí  õóâü÷ëàë õèéõ íü àñóóäàëûã øèéäâýðëýõýä   íýëýýä òîìîîõîí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýíý.

Ä¿ãíýëò

Òºðèéí áîëîí õóâèéí èõ äýýä ñóðãóóëèéí îðøèí òîãòíîõ öîðûí ãàíö  ¿íäýñ íü ñóðãàëòûí òºëáºð áîëæ áàéíà. Äýýðõ èëòãýëýýñ ä¿ãíýõýä õýäèéãýýð àøãèéí áóñ áàéãóóëëàãà áàéíà ãýñýí õóóëèéí çààëò áàéãàà ÷ ºíººäºð àøãèéí áóñ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà áàéõã¿é áàéíà ãýýä õýë÷èõýä õýëñä¿¿ëñýí áîëîõã¿é. 

Ìàíàé îðíû áîëîâñðîë äýëõèéí çàõ çýýë äýýð ºðñºëäºõ ÷àäâàðã¿é áàéíà.

"Áèåý çàñààä,  ãýðýý çàñ,  ãýðýý  çàñààä,  òºðºº çàñ" ýíý òýðã¿¿íä äîòîîääîî ã¿éäýëýý îëæ àâàõ íü õàìãèéí òýðã¿¿ëýõ çîðèëãî áîëæ áàéíà.

            Äýýð äýâø¿¿ëñýí àðãà çàìóóäûã çºâ òºëºâëºæ õèéæ ÷àäàõ þì áîë ºíººãèéí òóëãàìäààä áàéãàà àñóóäàëóóäûã øèéäâýðëýõýä  òîìîîõîí ò¿ëõýö áîëîõ íü äàìæèãã¿é

Àñóóäàëä  íýãäýöãýýå!!!

Àøèãëàñàí ìàòåðèàë

• "Áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí õóóëü òîãòîîìæ"           2007 îí

 

• "Áîëîâñðîëûí ñàëáàðòàé õîëáîîòîé òîãòîîë, òóøààëûí ýìõòãýë"

 ¹12/   2006 îí

• "Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ñàëáàðûí ýðõ ç¿éí ìýäýýëýë"

¹05/  2007 îí

• "Боловсролын салбарын мухардал"

 /МУИС-ийн Социологийн тэнхмийн багш Ц.Болд /  

• "Дээд боловсрол дахь сургалтын технологи"

/МУИС-ийн Социологийн тэнхмийн багш Ц.Болд,

 Социологийн 4-р ангийн оюутан Г.Цогтбаатаð/

• "Их сургуулийн удирдлагын шинэчлэл"

/МУИС-ийн багш Др. Л. Мөнх- Эрдэнý/

• "Монголын дээд боловсрол гиннесийн рекордыг эвдлээ"

 /Проф.Олхоуд Баярхүү,/ 

• "Ìîíãîëûí èõ äýýä ñóðãóóëèóäèéí ºðñºëäºõ ÷àäâàð"

/Ц.Болд /МУИС-ийн Социологийн тэнхимийн багш/  

Г.Цогтбаатар /МХХ-ийн МСА-ы судлаач//

• "Монголын дээд боловсролын санхүүжилтийн шинэчлэл"

/О. Отгонжаргал/

 

Оюутан ахуйд тавьж асан илтгэлийн хураангуйг дор сийрүүлэв.

 

Би ерөнхий боловсролын сургуульд  багшлах дадлага хийхдээ  сурагчдын дунд “МИНИЙ МӨРӨӨДӨЛИЙН ИХ СУРГУУЛЬ ” гэсэн эссэ бичлэгийн уралдааныг  зарласан юм. Тэнд ирсэн бичвэрүүдээс Анима  хэмээх нэгэн охины эссэг би одоо санаж байна.

Тэр эссэнд “... би эгч шигээ хөөрхөн оюутан болноо. Миний элсэн орох  сургуульд над шиг хөөрхөн охидууд олон байгаасай!!! бас хөвгүүд ч гэсэн. Тэгээд сургуулийн хамгийн хөөрхөн хөвгүүн,  хамгийн хөөрхөн охиныг нийт оюутны саналаар тодруулаад л... яг кинонд гардаг шиг. Тэр үед миний  хамгийн сайн найз Ариунаа сонгуулийн сурталчилгааг минь хийдэг бол мөн гоёоо...” гэж бичсэн байсан. Мөн өөр нэгэн хүүхэд хариуцлагатай сургуулийн тухай,  бас нэг нь бүх оюутнуудийг  тэгш боломжоор хангаж өгсөн нээлттэй, ил тод ГОЁ сургуулийг мөрөөдсөн. Тэд ирээдүйн Монголын их дээд сургуулийг өөрийн хүслийн ертөнцөд бий болгож сууна.

• õàðèóöëàãûí òîãòîëöîî
• Îþóòíóóäûí  îðîëöîî
• Èë òîä áàéäàëыг яг одоо мөрөөдөж байна

Áèä яавал øèéäâýð ãàðãàõ ò¿âøèíä íèéòèéí îðîëöîîã õàíãàñàí, èë òîä, õàðèóöëàãàà õ¿ëýýäýã ñàéí çàñàãëàë,  тэр хүүхдүүдийн мөрөөдлийн их ñóðãóóëèéã  áèé áîëãîõ âý?

Би сая засаглал гэж ярилаа.  Çàñàãëàë õýìýýõ îéëãîëò íü çºâõºí óëñ òºðèéí õ¿ðýýãýýð õÿçãààðëàãäàõ îéëãîëò áèø ãýäãèéã “А çàõèðàõ Á-н çàñàãëàë íü А-тай õèéõ õýëýëöýýðò ººðòºº àøèãòàé íºõöëèéã îëæ àâàõ Á-н ÷àäâàð” ãýñýí Ì.Êðîçüåãèéí òîäîðõîéëîëòîîð áàòàëúÿ.

Á¿ð áàòëàõ áàòëàõäàà “ÑÓÐÃÓÓËÈÉÍ ÓÄÈÐÄËÀÃÛà çàõèðàõ ÎÞÓÒÍÛ çàñàãëàë íü ÑÓÐÃÓÓËÈÉÍ ÓÄÈÐÄËÀÃÒÀЙ õèéõ õýëýëöýýðò ººðòºº àøèãòàé íºõöëèéã îëæ àâàõ ÎÞÓÒÍÛ  ÷àäâàð”  ãýæ áàòàëúÿ

Харин одоо оюутанд энэ чадвар нь байнауу? үүнийг олж авхад юу дутагдаж байна вэ? гэсэн асуулт байна. Тэгвэл одоо Оюутны засаглалыг тогтооход юу саад болж байна гэдгийг:

• Хаалттай хаалга буюу  îþóòíóóäààñ øàëòãààëæ байна.
• Хайгаад олдохгүй т¿ëõ¿¿ð  îþóòíû çºâëºëººñ øàëòãààëж байна.

• Хààí  бол үéë÷ë¿¿ëýã÷ нь байх ёстой  ñóðãóóëèàñ øàëòãààëж байна.

хэмээн ертөнцийн 3 шиг  байгааг тодорхойлье

• Хаалттай хаалга буюу  îþóòíóóäààñ øàëòãààëæ байна.

Шигтгээ_1

“…ìàíàé ñóðãóóëüä àíãè ãýõ ç¿éë áàéäàãã¿é áîëîõîîð ч тэр юмуу  ìýäýýëýë èõ ìóó áàéäàã. Õààíà þó áîëîîä áàéãààã íü ìýäýõã¿é ëåêöåíäýý ñóóãààä ë òàðäàã þì ÷èíü õýí õýí íü îþóòíû çºâëºëä îðîîä þó õèéãýýä áàéãààã ÿàæ ìýäõýâäýý… Îþóòíû çºâëºëèéí ãàíö  õ¿íèéã ч òàíèõã¿é îþóòíóóä çºí人 ë áàéäàã ø¿¿ äýý”

(ØÓÒÈÑ-èéí îþóòантай хийсэн ÿðèлцлагаас)

одоо тэгвэл би ганцхан тоо баримт хэлье:

-òàíàé àíãèä ÿìàð õýâ ìàÿãèéí îþóòíóóä çîíõèëæ áàéíà âý? ãýñýí àñóóëòàíä ñóðàõ áîëîí íèéãìèéí èäýâõè õî¸óëàà ýñâýë àëü íýã íü ìóó ãýæ õàðèóëñàí õýñýã íü íèéò îþóòíóóäûí 66.8%-èéã ýçýëæ áàéâ. / Áîëîâñðîë äàõü òºðèéí áîäëîãûí ìóõàðäàë /èëòãýë/ 2006 îí  Ã.Öîãòáààòàð / Энд буй   2 баримтаас хархад оюутан бид үнэхээр тийм залхуу, хойрго, идвэхгүй хүмүүс юм шиг. Гэхдээ  би үгүй гэж хариулж байна. Харин эрч хүч өгөх оролцоо, нөхцөл боломж үгүй байна!!! Бид хэзээ мөдхөн дэлбэрэх галт уул шиг харагдаж байна. Хаалга харин хаалттай л байна.

• Хайгаад олдохгүй т¿ëõ¿¿ð  îþóòíû çºâëºëººñ øàëòãààëж байна

 Îþóòíû çºâëºëийн гол үүрэг нь юу вэ? мэдээж ñóðãóóëèéíõàà îþóòíóóäûí ýðõ àøãèéã õàìãààëæ äóó õîîëîé íü áîëæ áàéõ çîðèëãîòîé ñóðãóóëèéí á¿õ îþóòíûã òºëººëäºã  îþóòíû áàéãóóëëàãà. Ãýòýë ñóäàëãààíä îðîëöñîí îþóòíóóäûí 85.5% íü áè îþóòíû çºâëºëºº ººðºº ñîíãîîã¿é ãýñýí áîë 11.4% íü ÿàæ ñîíãîäãèéã íü ìýäýõã¿é ÿâæ áàéõ þì.

Ýíäýýñ õàðàõàä íèéò îþóòíûã òºëººëæ áàéãàà îþóòíû çºâëºë íèéò îþóòíààñ ñîíãîãäîîã¿é áîëæ ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýë íü ¿äýøëýã öýíã¿¿í àìðàëò, ÷ºëººò öàãèéí õýëáýðò øèëææýý. Хаана байна тэр түлхүүр, хаана байна тэр эрх ашиг.

Шигтгээ_2

“манай салбар сургуулийн Оюутны зөвлөлийн даргыг ангийн дарга нараас сонгодог. Нэр дэвшигч нь ангийн дарга нартай өмнө нь уулзаж тохирно. Хэн хамгийн сайн хор найруулж гүйсэн нь л оюутны зөвлөлийн дарга болчихдог шүү дээ.”

(МУИС-НШУС-н оюутантай хийсэн ярилцлагаас )

 Îþóòàí çºâëºë íü õýäõýí àíãèéí äàðãà íàðààñ ñîíãîãääîã. Ýðõ ìýäýëä äóðòàé õýí íýãýí íü õîð íàéðóóëæ ã¿éãýýä áîë÷èõäîã  áîëõîîð. Ү¿ðýõ õàðèóöëàãà íü áàãà áàéäàã. Ìàãàäã¿é ºíººãèéí óëñ òºð äýõ ýðõ ìýäëèéí òºëººõ øóäàðãà áóñ òýìöýë íü ¿¿íýýñ ¿¿ñýëòýé ÷ áàéæ áîëîõ.

• Хààí  бол үéë÷ë¿¿ëýã÷ нь байх ёстой  ñóðãóóëèàñ øàëòãààëж байна.

Шигтгээ_3

“би өөрийнхөө сургуулийн сургалтын албанаас дүнгийн тодорхойлолтоо авах гээд 4-н долоо хоног явлаа.

-өнөөдөр дотоод ажилтай

-оюутан хүлээж авдаггүй өдөр

-яг одоо цайны цаг боллоо

-дараа хүрээд ир би ажилтай байна

-би ангийн даргад чинь өгчихсөн /жилийн өмнө / г.м хариулт сонсоодл…”

(МУИС-НШУС-н оюутантай хийсэн ярилцлагаас)

Áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà íü àøãèéí áóñ áàéíà ãýñýí áîëîâñðîëûí òóõàé  õóóëèéí çààëò äýýð 2006-12-08 ºäºð ìºí àøãèéí òºëºº ÷ áàéæ áîëíî ãýýä çààãààä ºã÷èõñºí. ßã øàëãóóðûã íü òàâèàä ºãâºë á¿õ èõ äýýä ñóðãóóëèóä àøãèéí òºëºº áîëæ õóâèðíà ¿íýõýýð ë àøãèéí òºëºº áèçíåñèéí áàéãóóëëàãà þì áîë ”¯éë÷ë¿¿ëýã÷ òà õààí áàéõ ¸ñòîé.”

Сóðãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààíû òàëààðõ ìýäýýëëèéã  60.4% èë òîä áóñ ãýæ ¿çñýí áºãººä 81.7% ñóðãóóëü ñàíàë áîäëûã ìèíü ñîíñäîãã¿é 89.3% íü ñóðãóóëü îþóòíóóäûõàà ºìíº õàðèóöëàãà õ¿ëýýäýãã¿é ãýñýí áàéíà

Øèéäâýðëýõ àñóóäàë

Ø       Îþóòàí íü: Äýýä áîëîâñðîëûí òóõàé õóóëèéí 16.1.5 çààñàí “ñóðãàëòûí ¿éë àæèëëàãààòàé õîëáîîòîé àñóóäëûã õýëýëöýõ, øèéäâýðëýõýä øóóä áóþó òºëººëºí îðîëöîõ, “ýðõýý ýäýëæ ÷àäàõã¿é áàéíà.

Ø       Ýíý ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëýõ ¸ñòîé îþóòíû çºâëºë íü øèéäâýð ãàðãàõ ò¿âøèíä îëîí íèéòèéã òºëººëºí îþóòíû ýðõ àøãèéã õàìãààëæ ÷àäàõã¿é,   ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëæ áóé áàéãóóëëàãàä õàðèóöëàãà òîîöîõ ÷àäâàðã¿é áàéíà.

Ø       Äýýä áîëîâñðîë îëãîæ áàéãàà áàéãóóëëàãà íü îþóòíûõàà ºìíº хариуцлага хүлээдгүй  ¿éë àæèëëàãààíû õóâüä èë òîä áóñ áàéíà

Àñóóäëûã øèéäâýðëýõ àðãà çàì

За тэгвэл одоо  энэ асуудалаа хэрхэн шийдэх вэ? арга зам байна уу?

хэрвээ энэ танхимд Анима сууж байсан бол:

“... би эгч шигээ хөөрхөн оюутан болноо. Миний элсэн орох  сургуульд над шиг хөөрхөн охидууд олон байгаасай!!! бас хөвгүүд ч гэсэн. Тэгээд сургуулийн оюутны зөвлөлийн даргаа  нийт оюутны саналаар тодруулаад л... яг кинонд гардаг шиг. Тэр үед миний  хамгийн сайн найз Ариунаа нэр дэвшиндээ яагаад гэвэл тэр мундаг юм чинь харин би сонгуулийн сурталчилгааг нь хийгээд л  гоёоо...”  хэмээн хариулах байсан байхаа.

Ñóðãóóëèóä îþóòíû çºâëºëèéí äàðãàà öýâýð, àðä÷èëñàí, øóäàðãà, ÷ºëººò, ñîíãóóëèéí çàìààð íèéò îþóòíû ñàíàëààð øóóä  ñîíãîõ. хэрэгтэй

Èíãýñíýýð:

1. ¯íýõýýð îþóòíû òºëºº àæèëëàÿ, ýðõ àøãèéã íü õàìãààëúÿ ãýñýí îþóòàí ìºðèéí õºòºëáºðºº ãàðãàæ ñîíãóóëèéí ñóðò÷èëãààãàà çîõèîí áàéãóóëæ íýð äýâøèíý.
2. Íèéò îþóòíóóäûí èäýâõè ñýðãýíý. ªºðñ人 ñîíãîëò õèéæ бий болгосон   îþóòíû çºâëºë人 õÿíàëò òàâèíà.
3. Ýíý ñîíãóóëü íü ÿìàð íýãýí áóëõàé,  õîð íàéðóóëàõ,  ãýõ ìýò ñºðºã ç¿éëñèéã òàñëàí çîãñîîæ, îþóòàí çàëóóñûí ñîíãîã÷èéí áîëîâñðîë äýýøë¿¿ëýõýä ч гэсэн  õóâü íýìýð áîëíî
4. Íèéò îþóòíóóäûí îðîëöîîòîéãîîð  ãàð÷ èðñýí îþóòíû çºâëºë èë¿¿ õ¿÷òýé øààðäëàãà òàâüæ ñóðãóóëèàñ èë òîä áàéäàë, õàðèóöëàãûã  áèé áîëãîíî.

Энгийнээр хэлбэл сонгуулийн энэ процесс нь: Оюутан, Оюутны зөвлөл, боловсролын байгууллагад гэсэн гурван субъектэд хариуцлагыг бий болгоно. Хариуцлагын тогтолцоо нь ил тод байдалаа нөхцөлдүүлнэ сонгууль өөрөө хамгийн том олон нийтийн оролцоо болж чадна

Ä¿ãíýëò

Үүний тулд сургууль бүр оюутны зөвлөлийн дүрмээ эргэн харж ардчилалын гол тулгуур багана болсон сонгуулийг өөрсдийн орчиндоо зөв төлөвшүүлж өгөх зайлшгүй шаардлага байна.

Эцэст нь Ýðõýì òà Îþóòíû çºâëºë ãýñýí ò¿ëõ¿¿ðýýð îþóòíû ýðõ àøèã õýìýýõ  õààëãûã ÷ºëººòýé íýýæ “¯éë÷ë¿¿ëýã÷ òà õààí” óðèàòàé ñóïåðìàðêåòààñ ýðäýì ìýäëýãèéã îþóíû ñàãñàíäàà õàíãàëòàéãààð ä¿¿ðãýõ àâààñ ìèíèé èëòãýëèéí ìèíü çîðèëãî áèåëýõ òýð.

оюутнуудаа найзуудаа !!! Баяраагийн Цэцэгээгийн 8А-гийн Анимагийн мөрөөдөл дээр нэгдэцгээе!!!

Àíõààðàë òàâüñàíä áàÿðëàëàà.

 

 

 

Бундан зүрх минь хэвээ алдаж

Булиглах чимээ нь сонсогдохоо байжээ

Буруу хүнд дасахын зайд

Бурхан хүртэл дутаах ажээ.

“МЭНД” миний нутаг “ХЭНТИЙ”…. Хундаганы үгнээс…

Àíä íàéç "Öîîìîî"-ä

"Ìýíä" ¿ãòýé ñàðõàäûí ñýðæèìòýé àíäûãàà

Ìýëòýí ñàðàíä çàÿàã íü äààòãàæ çàëáèðÿà ãýñèéìàà

Ìýëìèé ãýãýýí áóðõäûí ºìíº ººðºº "ÁÈ"

Ìèíèéõ ãýæ ÷àìàéã ºì÷뺺ä òýíýãòèé ãýñèéìàà

 

Òàâиëàíãûí îð÷èëîîð òóóëàõäàà óéëæ ó÷èðñàí íºõºðëºë

Òàíãàðãûí õýëõýý çàíãèäàæ äóóëæ õàíèññàí ¿åðõýë

Òàð÷èã ìºðò뺺 òàíñàãõàí îþóòíû áàéðíû áóëàíä

Òàìõèíû óòàà, äîòíîõîí ÿðèàòàé ¿íý öýíýý îëäãèéìàà

 

Áàéõ áàéõã¿éí çîâëîí, æàðãàëä õàìò õî¸óë ýýðýãäýæ

Áà÷óó äàâ÷óó õîðâîîä áàãòàæ ÿäàõäàà ýýíýãøýæ

Áàãèéí ÷ þì øèã ñàíàãäàõ ýíý íàñíû àíäûãàà

Áàéãàà ¿ãñýý øàâõàí áàéæ ø¿ëýãëèé ãýñèéìàà

 

Ìýíä ¿ãòýé ñàðõàäûí ñýðæèìòýé àíäûãàà

Ìýëòýí ñàðàíä çàÿàã íü äààòãàæ çàëáèðÿà ãýñèéìàà

Ìýëìèé ãýãýýí áóðõäûí ºìíº ººðºº áè

Ìèíèéõ ãýæ ÷àìàéã ºì÷뺺ä òýíýãòèé ãýñèéìàà

          .....Àíäàà.....

 

 

Óëààíáààòàð 2007 îí

 

Ñýäýâ: Òºðèéí õÿíàëò øèíæèëãýý

Äýä ñýäýâ: Àóäèòîðûí ìýðãýæëèéí ¸ñ ç¿é

Íÿãòëàí áîäîæ áè÷èâ

Íÿãòëàí áàéæ óíøààðàé

"Ìýðãýæëèéí íÿãòëàí áîäîã÷ áè ìýðãýøñýí íÿãòëàí áîäîã÷èéí á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëýõäýý, õóóëü òîãòîîìæ ìýðãýæëèéí ¸ñ ç¿éã ÷àíäëàí ñàõèõàà íýð òºðòýé㺺ð áàòëàí òàíãàðàãëàÿ" / Àóäèòûí òóõàé õóóëü 2-ð á¿ëýã 15-ð ç¿éëèéí 1/

Ýõ îðíîî õàìãààëàõ öýðýã ýðñ ýð¿¿ë ìýíäèéí ìàíàà ÷ à÷èò ýì÷òýé ýí çýðýãöýí òàíãàðàãëàäàã àóäèòîðûí òóõàé ýíä ºã¿¿ëüå.

Ìîíãîë óëñûí àóäèòûí õóóëèíä àóäèòîðûã " õóóëèíä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàæ  àóäèòûí áàéãóóëëàãàä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãàà ýðõýëæ áàéãàà ìýðãýøñýí íÿãòëàí áîäîã÷ " õýìýýí  òîäîðõîéëæýý.

ªíººäºð ìîíãîëîîð ë íýã íÿãòëàí áîäîã÷, õóóëü÷ áàéíà ãýöãýýõ íü öººíã¿é. ¯íýõýýð îëîí íÿãòëàí áîäîã÷ áàéãàà þì áîë õóóëèíä çààñàí øàëãóóðûã íü äàâààä ãàðààä èðýõ ìýðãýæèëèéí íÿãòëàí áîäîã÷ çºí人 ë áàéãàà. Ìýäýýæ òýð íü íÿãòëàí áîäîæ òîîöîí ãàðãàõûí îðãèë íü áàéõ ¸ñòîé. ¯¿íä áè ÷ ýðãýëçýõã¿é áàéíà ÿàãààä ãýâýë  " Áè ìîíãîë õ¿íèé ñàðóóë óõààíä èòãýäýã" / Ñ.Çîðèã/

Íýãýí íàéç ìèíü íàäàä õýëýõäýý øàð õàäíû ñýòãýöèéí ýìíýëýãò íÿãòëàí áîäîã÷ áàðàã íàðûí á¿õýë á¿òýí òàñàã ãàðààä áàéíà õýìýýæ áèëýý.

Ó÷èð þóíä áý? ãýâýë òýä õýðõýí òàòâàðààñ çàéëñõèéõ òàëààð òàðõèà ãàøëàãàñààð áàéãààä òèéì áàéäàë îðñîí ãýõ. Èíýýäòýé, ¿íýõýýð èíýýäòýé áàéñàí ÷ áàñ ¿íýìøèæ áîëìîîð þì øèã ñàíàãäñàíûã íóóõ þóí.

ßàãààä þì íºãºº ë ìîíãîëîîð ä¿¿ðýí íÿ-áî. Øàð õàä õ¿ðòýë ãýñýí ø¿¿ þì áîäñîí ÷ íºãºº òàëààð òýä õýðâýý òàòâàðàà íóóæ ÷àäñàí áîë òýíä î÷èõã¿é áàéñàí ãýñýí ººð íýã áîäîë òºðíº.

Ìàíàé ìýðýãæëèéí íÿãòëàí áîäîã÷ íàð íÿãòëàí áîäñîîð ë áàéãàà þì áàéíà. Õàðèí áè ýíä á¿ãäèéã íü ãýæ õýëæ ÷àäàõã¿é þìäàà

" òºð îðøиõóé äîð òàòâàð áóé, òàòâàð áóé äîð òºð îðøìóé " õýìýýõ ìîíãîë õ¿íèé óíàãàí ìåíòàëåòèò ºíºº õàðèí ýñýðãýýðýý èðãýæýý.

 Àëáàí áàéãóóëëàãà ï¿¿ñ êîìïàíèóä îëñîí îðëîãîî õýðõýí íóóõ áý? àñóóäàëä òîëãîé íü ýðãýõ áîëñîí íü õýí á¿õíèé í¿äýíä èëýðõèé ¿¿íä ãàíöõàí øèéäýë íü ÀÂÈËÃÀË çàðèìäàà àðãà ÷ ¿ã¿é þì äàà ýíý íèéãýì íü òèéì þì ÷èíü õýìýýí áîäîõ ¿å òºðºõ. Õ¿í õóóëèéí äîîð òºðæ õóóëèéí äîîð àìüäàðäàã, òºðºõ íü ¿íýí òàòâàð  òºëºõ íü ¿íýí ¿õýõ íü ¿íýí, õóóëü ãýãäýã íü áÿð ÷àäàëòàé íü í¿õëýæ ãàðààä ÷àäàëã¿é íü îðîîãäîæ ¿õäýã ààëçíû òîð áèø.

 Øàð õàäíû ýìíýëýãò ºøºº îëîí íÿ-áî ýì÷ë¿¿ëýýñýé áè ýìãýã ºâ÷èíä äóðàëñàíäàà áèø íèéãìèéí ýð¿¿ë ìýíäýä ñàíàà çîâñîíäîî õýëæ áàéíà. Өðøºº. Àóäèòîð ºðãºñºí òàíãàðãàà ýð öýðýã øèã ýì÷ øèã ç¿ðõýí äýýðýý òàìãàëàõàä тэр агшин.

Áè òºñººëæ áàéíà àâèëãàëûí óòàñ òàñðààä ë .....

Îäîî ºìíº ìèíü àóäèòûí òóõàé õóóëü äýëãýýòýé. Àóäèòîðä õ¿ëýýëãýõ õàðèóöëàãûí òóõàé óíøèæ ñóóíà ýðõ ìýäýë íü áàéäàã áîë ýíý õóóëèíä íýìýëò ººð÷ëºëò îðóóëæ òýð áàëàé õàðèóöëàãûã íü õàñàõñàí. Ç¿ðõýíäýý òàìãàëñàí òàíãàðãàà çºð÷èíº ãýæ ¿¿...

Ýíý  ë ìèíèé õýëýýд áàéãàà ÀÊÑÈÎÌ "íîòîä ¿íýí" þì äàà. Ýñâýë õóóëèàñ òàíãàðãàà õàñíà ãýõ ¿¿ òýãýæ ÷ ÿðèõã¿é ø¿¿..

 Ýíä "ä¿ðýì æóðàìûã çààâàë çºð÷èæ áàéõ ¸ñòîé, òýãýõã¿é áîë òýð ä¿ðýì æóðìààñ ÿàæ òààøààë àâàõ þì áý?" ãýñýí ãàéõàìøèãòàé ñàíàà ÷ ¿ë õàìààðíà.

Òàíãàðàãà íü, ¸ñ ç¿é íü íîòîä ¿íýí áàéõàä ë ã¿éöýý. ßàãààä ãýâýë "áè àóäèòîðûí ÷èí àðèóí òàíãàðàã, øóäðàãà óõààíä èòãýäýã".

 

Íÿãòëàí áîäîæ áè÷ýýã¿éä ìèíü óó÷èëààðàé.

Íÿãòëàí áîäîæ óíøñàíä òàíü áàÿðëàëàà.

 

 

              Ариун ариун гэхэд

              Анхны хайр шиг ариухан нь хаана байна

               Хайрлан хайрлахгүй юм бол

               Халуун зунаар хайрын цэцэг хагдардаг  

                                                                              юм шүү. . .

Та нар анхны хайртайгаа хэзээ учирсан бэ?

Аль эрт учирсан уу? Эсвэл гэрлэж амжаагүй яваа инженер залуу шиг амьдарлын галт тэргэнд тэмтчиж явнуу? Тэгвэл та удахгүй ээ Хөхөө шиг гэрлэх дөхчихөж.

Харин би анхны хайртайгаа их эрт учирсандаа

-Хэн юм бэ? гэж та нар надаас асууж байна уу?

Би түүнтэй яг л тэнгэрийн зарлигаар учирсан байхаа.

Уулзсан цагаасаа бараг л жил шахам алхам ч холдолгүй эргүүлсэн. Тэр ч бүү хэл заримдаа багагүй төвөг удхад минь хүртэл намайг огт хажиглалгүй харин ч эелдэг хандаж байсан нь өөртөө итгэх итгэлийг минь улам ихээр төрүүлж байлаа.

Би ариун хайр, анхны хайр дэлбээлдэг гэгээхэн хаварын тэр нэгэн тунгалаг өглөө гил хархан үсэндээ инээд шигтгэсэн ялдамхан бүсгүйтэй анх ам нээн мэндэлж билээ.

Тэр цагаас бид хоёрын хайр хэзээч балархгүйгээр дархлагдсан.

Анхны хайрын цэцэгээ хэзээ ч хагдраахгүй, хэзээ ч гундаахгүйн тулд мөнхийн усаар усалсан. Тэр цэцэг хэзээ ч балархгүйн учир үүндээ.

Яг хэзээ энэ хавар уу? ноднин хавар уу?   Эсвэл. . . .  гэж та нар бас л асуунуу  За яахав би хэлийлдээ.

Одоогоос  яг 20-н хаварын өмнө бурханаас надад өгсөн нандин ариухан анхны хайр минь

Ижийдээ хүү нь хайртай!!!

Хэвлийдээ тээсэн намайгаа алхаагаараа бүүвэйлж

Хэврэг нимгэн зулайг минь зүрхээрээ үнссэн ижий минь л миний

анхны хайр юмдаа.

Та нар минь намайг хэний тухай яриад байгааг ойлгосон буй за

Сайхан бүсгүйн харцанд өртөж сайхан залууд нүд унаж анхны хайрын дуу исгэрч явахдаа хайраар өлгийдүүлж хайраар бүүвэйлүүлж хайр амалсанаа мартаагүй биздээ

Таныг өмсөх хувцас, идэх хоол, сохорч зоосгүй төрхөд дан ганц ээжийн

хайр л угтсан

Нүдэнд үл харагдаж гарт эс баригдах анх учирсан тэр аугаа хайраас амьдарлын чинь булаг эх авдгиймаа.

Би анхныхаа хайртай хэзээ учирсан юм бол? Анхны хайр минь хэн байсан юм болоо? Би угаасаа анхны хайртай учрахгүй байхаа... бодоод байхад 10Б-д байсан . . . . .  тэр л миний анхны хайр юм шиг байна . Гэж заримдаа боддог уу?    Та төөрөлджээ.

Хүн төрөлийг олж хүйтэн хорвоотой мэндэлсэн үеэ сана!!!

Санасан бол харин одоо энэ үгийг хэн хэлсэн бэ? "Хайр хайрын дотроос эхийн хайрыг бүү март"

Эцэст нь:

Чи зэмлэл хүлээж зэргийн нөхөддөө орхигдож болно

Чи зээрийн янзага шиг сайхан бүсгүйд гологдож болно

Харин ээж чинь сэрүүн тунгалаг байж

Харьж очход эвийлхээс илүү хайрыг

Хамаг орчлонгоос хайж ирэвч олохгүй

Сургууль хурдан тараасай гэртээ харих юмсан.

 

 

ХОГ ХИЙСЭЖ

ХАЛААС ЖИНДЭХ НЬ

ХОТЫН ХАВАР АЖ.

Дусалч усгүй навчин борооноор

Дурлалын түүх угаагдан бүдгэрнэ

Гутал норгон шаржигнах шалбаагт

Гуниг хээлэн салхи эргэнээ

    Өвс хэрсүүжих үдшийн хяруунаар

    Өнчин зүрх чамайг үгүйлнэ

    Анхны хайрын гэгээн аялгууг

    Ангирын цуваанд тээж үднэ

Сар дарс хундагалах үдшээр

Салхи навчаар өөрийгөө гоёно

дуусашгүй он цагийн ээрүүлээс

дурсамжаа хөвж амьдарлаа нэхнэ